सुनसरी जिल्लाको पूर्वी सिमाना र मोरङ जिल्लाको पश्चिम सिमाना एकिन गर्ने बुढी गंगा खोलाले सुनसरी जिल्लाको इटहरी उपमहानगरपालिका र मोरङ जिल्लाको सुन्दरहरैंचा नगरपालिकालाई प्राकृतिक सिमाको रुपमा सिमाङ्कन गर्छ भने बुढी गंगा खोलाको किनारमा बनाइएको मुक्तिधामको दक्षिण तर्फ पूर्व पश्चिम राजमार्ग रहेको अवस्था छ । सो को दक्षिण २०० मिटर खोला पूर्व इटहरी उपमहानगरपालिकाको थोरै भूभाग पर्दछ । महेन्द्र राजमार्गमा रहेको बुढीखोलाको पुल बालुवा र अन्य अनधिकृत उत्खनन्का कारण मानवीय अतिक्रमणमा परि जोखिमयुक्त अवस्थामा छ । सो पुलका खम्बाहरु र खम्बाका जगहरु खोलाजन्य पदार्थ बालु, गिटी आदि उत्खनन् गरेका कारण साविक पुल निर्माण गरिदाको अवस्थामा रहेको जगको भाग भन्दा धेरै तलसम्म देखिन गई सो पुलको दक्षिणतर्फ खोलाको बहाव गहिरिन गएका कारणले पुलको सय मिटर भित्रकै खोलाको गहिराई करिव २० फिट रहेको छ ।
बुढीगंगा खोला इटहरीको उत्तरतर्फ रहेको पहाडी भू–खण्ड हुदै आएको पानीको बहाव हुने खोला हो । हाल उक्त बुढीगंगा खोला बुढीगंगा मुक्तिधामका कारण धार्मिक र सांस्कृतिक स्थलका रुपमा परिचित हुँदै गएको छ । बुढीगंगा खोला पश्चिम मुक्तिधाम वरिपरिको भूभागमा हिन्दु सनातन संस्कृतिसंग सम्बद्ध धेरै धार्मिक मठमन्दिरहरुको निर्माण भएको छ भने केही निर्माणाधिन अवस्थामा छन् । यस्तो अवस्थामा बुढीगंगा खोलाको प्राकृतिक बहाव र जलउत्पन्न प्रकोप समेतलाई ध्यान दिई वातावरणीय मापदण्ड पुरा गरि एकिकृत विकास अभियान अगाडी बढाउनु जो कोही सरोकारवालाको सार्वजनिक कर्तव्य हुन आएता पनि कानुनले निश्चित गरेको कार्यविधि र सरकारी तथा सार्वजनिक जग्गा प्राप्ती सम्बन्धि कानुनी व्यवस्था र भू–उपयोग समेतलाई आधिकारिक निकायको निर्णयबाट अनुमति, निस्सा वा अधिकार प्राप्त गर्नु जो कोहीलाई पनि वान्छनिय छ ।
बुढी गंगा खोलाको पानीको बहाव रहेको भू सतहदेखि पूर्व पश्चिम दुवै तर्फ आप्mनो प्राकृतिक बहावका कारणले खोलाको बहाव क्षेत्र साविकदेखि बनी आएको हूँदा उक्त खोला पेटी क्षेत्र (River Belt) वरीपरिका सबै जग्गाहरु सरकारी जग्गाका रुपमा रहेको अवस्था छ । खोला वरी परिको सरकारी जग्गाहरुदेखि बाहेक साविक दर्तावालाहरुको जग्गा छ । खोलाको वाहाव क्षेत्रमा असाध्य अतिक्रमण गरिएको हुँदा २०७३ श्रावण २९ गते आएको भिषण बाढीले ठूलै मानवीय र भौतिक क्षति गरेको हुँदा उक्त क्षति युक्त स्थलहरु पनि खोलाको प्राकृतिक बहाव क्षेत्र मान्नु पर्ने हो । तर अतिक्रमण निरन्तर छ । जसले जल उत्पन्न प्रकोप न्यूनीकरण भन्दा प्रकोप बढाएको अवस्था छ । यसो हुँदा दुवै तर्फका स्थानीय सरकारले भविष्यमा हुने जल उत्पन्न प्रकोपलाई ध्यान दिई आप्mना विकास निर्माणका कार्यहरु दिगो विकासको सिद्दान्त बमोजिम होशीयारीका साथ तर्जूमा र सम्पन्न गर्न आवश्यक देखिन्छ ।
